نگاهی به پیدایش ورزش ژیمناستیک، ژیمناستیک هنری، پرش از خرک،‌ حرکات زمینی، پارالل ناهم سطح، چوب موازنه، خرک حلقه، دارحلقه و بارفیکس

ژیمناستیک چه نوع ورزشی هست؟  طبق توصیف دیکشنری آکسفورد برای کلمه Gymnastic، ژیمناستیک شامل به نمایش گذاشتن ورزش هایی هست که باعث پیشرفت چابکی و هماهنگی فیزیک بدن خواهد شد. ورزش مدرن ژیمناستیک شامل رشته های پرهیجان و زیبایی مانند دارحلقه، پرش خرک، بارفیکس و … هست.

نگاهی به پیدایش و توسعه ورزش ژیمناستیک

ژیمناستیک در یونان باستان در اسپارتا و آتن توسعه یافت و به عنوان روشی برای آماده سازی مردان برای جنگ مورد استفاده قرار گرفت. در اسپارت، در میان فعالیت هایی که به عنوان برنامه آموزشی معرفی شده بود، آگگو یا ژیمناستیک نمایشی از عناصر اصلی ژیمناستیک به شکل رقص پریره – یک رقص به سبک نظامی- برای مقامات حکومتی در سال نهایی سال تحصیلی توسط دانشجویان اجرا می شد. اجرای این مانورها برهنه بود، ‌البته به جز کار با ابزار جنگی. آتنی ها این تمرین فیزیکی را با آموزش ذهن ترکیب کردند. در پالسترا، که یک مرکز آموزش تربیت بدنی در پنی سلیلوینیا امروزی هست، رشته ای برای آموزش بدن و آموزش ذهن ترکیب شد تا یک فرم ژیمناستیک که بیشتر بر مبنای زیبایی شناسی و فردی بود، ایجاد شود. فرمی که بر شدت، نظم، غلبه بر شکست ها و تمرکز بر قدرت جسم پایه ریزی شده بود.

در اواخر قرن هجدهم و اوایل قرن نوزدهم، دو مربی فیزیک بدنی خبره آلمانی – یوهان فریدریش گوتزموت و فریدریش لودویگ جانس – با طراحی و ساخت ابزار هدفمند، تمرینات ژیمناستیک متنوعی را برای پسران و مردان جوان بوجود آوردند، که در نهایت به آنچه که در ورزش ژیمناستیک مدرن امروزی دیده خواهد شد، تبدیل شده هست. دان فرانسیسکو آموروس او اندیانو، در ۱۹ فوریه ۱۷۷۰ در والنسیا متولد شد و در ۸ آگوست ۱۸۴۸ در پاریس از دنیا رفت. او یک سرهنگ اسپانیایی و اولین کسی بود که ژیمناستیک آموزشی را در فرانسه را معرفی کرد. او استفاده از میله های موازی یا پارالل، حلقه ها و میله بارفیکس را در رقابت های بین المللی توسعه داد. 

فدراسیون ژیمناستیک بین المللی (FIG) در سال ۱۸۸۱، در لیژ بلژیک تاسیس شد. در پایان قرن نوزدهم رقابت های ژیمناستیک مردان به اندازه کافی محبوب بود که در اولین بازی های المپیک مدرن در سال ۱۸۹۶ به اجرا درآمد. در دهه ۱۹۲۰، زنان در رویدادهای ژیمناستیک سازماندهی شده شرکت کردند. اولین رقابت المپیک زنان، ابتدایی بود، و تنها شامل چند رشته محدود می شد. این بازی ها در سال ۱۹۲۸ در آمستردام  هلند برگزار شد. اختراع تلویزیون تاثیر زیادی بر گسترش ژیمناستیک در عصر جدید داشت. در حال حاضر، در بیشتر کشورهای دنیا رقابت های جذاب بین المللی قابل توجهی توسط دو گروه ژیمناستیک کاران مرد و زن، به نمایش گذاشته خواهد شد. 

اصولا، سه نوع ژیمناستیک در بازی های المپیک ارائه خواهد شد: 

  1. ژیمناستیک هنری
  2. ژیمناستیک ریتمیک
  3. ترامپولین

ژیمناستیک هنری شناخته شده ترین و پرطرفدارترین شاخه این ورزش هست که مردان و زنان بر روی تجهیزات متنوعی مانند پارالل ناهم سطح، میله پارالل، دارحلقه و … به رقابت می پردازند. ژیمناستیک ریتمیک دومین شاخه مشهور این رشته هست. ژیمناستیک ریتمیک نوعی ورزش تک نفر یا گروهی هست که همه ورزشکاران در یک زمین هم سطح رقابت می کنند. حلقه، ربان و طناب های مخصوص در اجرای حرکات ژیمناستیک ریتمیک کاربرد دارند. ترامپولین در المپیک ۲۰۰۰ سیدنی به بازی های المپیک وارد شده هست. این  وسیله با اتصال چند فنر به یک پارچه محکم و ارتجاعی در وسط ساخته شده هست. در زبان عامیانه به ترامپولین بازی بپر بپر می گویند. مسابقات این رشته از ژیمناستیک به صورت فردی یا دو نفره برگزار خواهد شد. سایر رشته های ژیمناستیک در بازی های المپیک جای ندارند و شهرت آنها در مقایسه با نوع هنری، ریتمیک و ترامپولین بسیار کمتر هست.

۱٫ ژیمناستیک هنری

وقتی کلمه ژیمناستیک به گوش شنونده می رسد، اولین تصویری که در ذهن می آید، یکی از ابزار ژیمناستیک هنری هست. پرش از خرک، پارالل ناهم سطح، چوب موازنه و ورزش های زمینی مخصوص زنان هستند. از طرف دیگر، خرک حلقه، دارحلقه، میله پارالل و بارفیکس به مردان اختصاص یافته هست. ورزش های زمینی و پرش از خرک رشته های مشترک بین زنان و مردان هستند.


پرش از خرک

پرش از خرک در ژیمناستیک

همانطور که گفتیم، ژیمناست های مرد و زن، هر دو گروه می توانند این حرکت آکروباتیک را انجام دهند. در این حرکت، ژیمناستیک کار مسیری به طول ۲۵ متر را به سرعت دویده و با جهش بر روی یک تخته فنر و دست گذاشتن بر روی تخته خرک به هوا پرش می کند. طول تخته خرک ۱۲۰ سانتیمتر، عرض آن ۹۰ سانتیمتر و ارتفاع آن برای مردان ۱۳۵ و برای زنان ۱۲۵ سانتیمتر هست. پس از پرش، ورزشکار پیچ و تاب های متنوعی به بدن خود می دهد و سمت دیگر خرک بر زمین فرود می آید. ژیمناست بعد از فرود باید بدون هیچ قدم اضافی صاف بایستد. همچنین باید از تکنیک و روش مناسبی برای پرش استفاده کند. افتادن، برداشتن قدم اضافی یا از دست دادن تعادل در حین و بعد از فرود آمدن، از امتیاز ورزشکار می کاهد. طول پرش، زیبایی، سرعت چرخش ها، صاف بودن بدن، سرعت دویدن و … همه و همه از عوامل موثر بر امتیازدهی بالاتر توسط داوران هست.


حرکات زمینی

حرکات زمینی ژیمناستیک

در این قسمت ورزشکار بر روی یک تشک ارتجاعی و فنری که به انجام حرکات آکروباتیک کمک می کند، تکنیک های مختلفی را به نمایش می گذارد. این تشک مخصوص یکی از ابزارهای ژیمناستیک هنری محسوب خواهد شد و مردان و زنان بر روی آن به رقابت می پردازند. محدوده ارائه حرکات ۱۲ در ۱۲ متر هست. قطر تشک ۱۶٫۹۷ متر هست. حداکثر زمان برای اجرای حرکات زمینی ۹۰ ثانیه بوده و این حرکات از اصول رقص و آکروباتیک حاصل می شوند. این اجرا باید دقیق، هماهنگ با ریتم موسیقی و زیبا باشد. بسیاری از ژیمناستیک کاران از طراحان رقص باله برای موفقیت در این رشته بهره می برند. موسیقی به انتخاب ورزشکار و مربی تعیین خواهد شد. امتیاز این رشته بر حسب دشواری کار، اجرای اصول پایه و کیفیت کلی کار داده خواهد شد. در صورت زمین خوردن، عدم تعادل و بی کیفیت بودن کار از امتیاز فرد کاسته خواهد شد. تکنیک های سالتو و چرخش های کامل در تشک حرکات زمینی قابل مشاهده هست.


پارالل ناهم سطح

پارالل ناهم سطح ژیمناستیک مختص بانوان

در این رشته حرکات متنوعی بین دو میله کوتاه و بلند توسط زنان اجرا خواهد شد. فریم این وسیله از جنس فولاد هست. میله ها از فایبرگلاس ساخته شده اند و توسط یک پوشش چوبی پوشیده می شوند. ژیمناستیک کار بین دو میله پرش ها، چرخش ها و … مختلفی انجام می دهد. او بین دو میله جا به جا شده و در آخر بر زمین فرود می آید. داوران بر اساس دشواری فرم، تکنیک و نوع حرکات کار ژیمناست را قضاوت می کنند. در صورت مشاهده فرم نامناسب، افتادن از روی میله، ایجاد وقفه در حرکات، برداشتن قدم اضافی هنگام فرود آمدن از امتیاز ورزشکار کسر خواهد شد. زمانی که حرکت آغاز خواهد شد، مربی به صورت فیزیکی نمی تواند درگیر کار ورزشکار شود. اگر در حین اجرا، ورزشکار از میله پایین بیافتد، مربی می تواند او را بلند کند تا به رقابت ادامه دهد. بازگشت به اجرا، باید کمتر از ۳۰ ثانیه طول بکشد. اگر زمان بازگشت طولانی تر شود، امکان کسر امتیاز و حتی منع از ادامه اجرا، در دستور کار داوران قرار می گیرد. اما رای بیشتر داوران در این مورد انعطاف پذیر هست.


چوب موازنه

چوب موازنه در ژیمناستیک
چوب موزانه نوعی ابزار مکعب مستطیل شکل هست که حرکات تعادلی بر روی آن انجام خواهد شد. این حرکات تنها توسط بانوان اجرا خواهد شد. همانند سایر ابزار های ژیمناستیک، ویژگی ها، ابعاد و ارتفاع این وسیله نیز توسط فدراسیون جهانی ژیمناستیک تعیین خواهد شد. طبق آخرین قوانین رسمی اعلام شده، ۱۲۵ سانتیمتر ارتفاع، ۵۰۰ سانتیمتر طول و ۱۰ سانتیمتر عرض برای این وسیله مشخص شده هست. اجرای حرکات بر روی چروب موازنه تا ۹۰ ثانیه می تواند ادامه داشته باشد. ورزشکار می تواند با پای برهنه و یا حتی با کفش مخصوص ژیمناستیک این حرکات را انجام دهد. در صورت افتادن از روی وسیله، ورزشکار ۱۰ ثانیه فرصت دارد دوباره بر روی چوب سوار شود. اگر این کار را زیر ۱۰ ثانیه انجام دهد، می تواند کار خود را ادامه دهد و امتیازی از او کسر نمی شود. ژیمناستیک کار باید یک سری از هر دو مهارت آکروباتیک را به نمایش بگذارد. این حرکات می توانند در جهات مختلف (جلو، عقب، و کنار) انجام شود.

خرک حلقه

خرک حلقه رشته ژیمناستیک مختص مردان

این وسیله ژیمناستیک یکی از سخت ترین شاخه های مختص مردان هست. فریم خرک از جنس فولاد و بدنه آن چوبی هست. در مدرن های مدرن تر، یک پوشش چرمی نیز بر روی خرک قرار می گیرد. ارتفاع خرک از سطح زمین ۱۱۵ سانتیمتر، طول بالای آن ۱۶۰ سانتیمتر، طول زیر ۱۵۵ سانتیمتر، عرض بالای آن ۳۵ و عرض پایین این وسیله ۳۰ سانتیمتر هست. فاصله بین دو حلقه یا قبه ۴۰ سانتیمتر و ارتفاع هر کدام ۱۲ سانتیمتر هست. کار بر روی خرک شامل حرکات یک پا و دوپا هست. تکنیک قیچی در حرکت تک پا مرسوم هست. برای دشوارتر به نظر رسیدن اجرا، ژیمناستیک کاران تنوعات بیشتری را به چرخش ها و مکان قرار دادن دست ها اضافه می کنند. روال کار با پرش از روی خرک و فرود آمدن پایان می پذیرد. در طول تمام حرکات، به جز هنگام قیچی کردن و حرکات تک پا، پاها باید کشیده و به هم چسبیده باشند، و دستها خم نشوند. اگر ورزشکار فقط در یک قسمت خرک کار کند و از خود حرکتی نشان ندهد جریمه خواهد شد. برخورد و سایش با خرک از امتیاز ژیمناست کم می کند.


دارحلقه

دارحلقه از سخت ترین رشته های ژیمناستیک

این رشته به قدرت بالاتنه زیادی نیازمند دارد، پس مختص مردان هست. دارحلقه شامل دو حلقه هست که از یک فریم محکم فلزی آویزان شده هست. هر حلقه با یک بند حمایت خواهد شد و بندها به یک کابل فلزی متصل هستند.  قطر هر حلقه ۱۸ سانتیمتر، ضخامت هر کدام ۲٫۸ سانتیمتر و فاصله نقطه آویز تا مرکز حلقه ها ۳۰۰ سانتیمتر هست. دو نقطه آویز ۵۰ سانتیمتر از یکدیگر فاصله دارند. کار بر بر روی دارحلقه به چرخش، قدرتی و ایستادگی نیاز دارد. یکی از زیباترین و شناخته شده ترین تکنیک ها حالت Iron cross‌ هست که با کشیده نگه داشتن دست ها در طرفین بدن و حفظ این حالت T شکل حداقل به مدت ۲ ثانیه اجرا خواهد شد. دستان خمیده، استفاده از بندهای دارحلقه برای حفظ تعادل و چرخش بیش از حد باعث کاهش امتیاز ژیمناست خواهد شد.


میله پارالل

میله پارالل

در این رشته، ژیمناستیک کاران بر روی دو میله موازی که از زیر با فریم های فلزی حمایت می شوند، حرکات متنوعی انجام می دهند. در بیشتر موارد، میله ها از جنس چوب هستند. طول هر میله ۳۵۰ سانتیمتر، ضخامت استوانه شکل آنها ۵ سانتیمتر و عرض هر کدام ۴ سانتیمتر هست. ارتفاع میله ها از سطح زمین ۲۰۰ سانتیمتر بوده و بین آنها ۴۲ سانتیمتر فاصله وجود دارد. ایجاد حمایت از دستها، آویزان نگه داشتن بدن، ثابت ماندن و … از مهارت های اجرایی این رشته هست که عدم رعایت هر کدام به کسر امتیاز منجر خواهد شد.


بارفیکس

بارفیکس از زیباترین رشته های ژیمناستیک

این رشته نیز فقط برای مردان طراحی شده هست. یک میله افقی به طول ۲۴۰ سانتیمتر و قطر ۲٫۸ سانتیمتر، در ارتفاع ۲۷۷ سانتیمتری از سطح زمین نصب شده هست. مهارت هایی که بر روی بارفیکس به نمایش گذاشته خواهد شد شامل ایجاد تنوع در طرز گرفتن میله، انواع چرخش، رها کردن بدن و گرفتن دوباره میله، و فرود آمدن هست. بارفیکس از انرژی خواه ترین رشته های ژیمناستیک هنری هست. طرز گرفتن میله ها یا گرایپ و ایجاد تنوع تاثیر زیادی بر امتیاز ورزشکار دارد.

گروه ورزشی ستاره

اشتراک در شبکه اجتماعی

گوگل پلاس فیسبوک تویتر لینکدین دیگ کلوب فیسنما